Od 1 maja 2004 roku Polska jest państwem członkowskim Unii Europejskiej. Jest także uczestnikiem trzeciego (tj. ostatecznego) etapu tworzenia europejskiej Unii Gospodarczej i Walutowej, zachowując status uczestnika z tzw. derogacją - co oznacza tymczasowe zawieszenie niektórych praw i obowiązków związanych z formalnym uczestnictwem w tego rodzaju ugrupowaniu. Derogacja dotyczy w szczególności obowiązku wprowadzenia na terytorium państwa członkowskiego wspólnego europejskiego pieniądza - euro.

Polska, po podpisaniu Traktatu Akcesyjnego, jest zobligowana do tworzenia warunków niezbędnych do przyjęcia euro. Przystępując do Unii Europejskiej Polska wkroczyła już zatem de facto na drogę wiodącą do zastąpienia złotego wspólną europejską walutą. Oznacza to zobowiązanie przyjęcia euro, choć moment, w którym miałoby to nastąpić nie został precyzyjnie określony. Dzieki temu, że sprawa daty wprowadzenia euro pozostała w Traktacie Akcesyjnym kwestią otwartą, polski rząd i bank centralny dysponują zdolnością kształtowania scenariusza oraz tempa postępu w tym kierunku, ze wszystkimi związanymi z tym szansami i zagrożeniami

Akceptacja idei wprowadzenia w Polsce waluty europejskiej była z jednej strony warunkiem akcesji do Unii Europejskiej, z drugiej natomiast wynikała ona z wyjściowego przekonania o słusznści decyzji podjętej wcześniej przez większość „starych” państw członkowskich UE utworzenia nie tylko unii gospodarczej, ale takze walutowej. Stanowiło to również uznanie projektu integracji europejskiej i walutowej za optymalny sposób stawienia czoła gospodarczym wyzwaniom współczesności. Przekonaniu temu towarzyszyło oczekiwanie, ze przyszłe uczestnictwo Polski w tym przedsięwzięciu bedzie również najlepszym zabezpieczeniem długookresowych interesów naszej gospodarki.

KORZYŚCI I SZANSE

Korzyści można podzielić na bezpośrednie – odczuwalne w krótkim okresie oraz pośrednie, czyli te które mogą potencjalnie wystapić w perspektywie średnio – i długookresowej. Szczególną właściwością korzyści bezpośrednich jest to, iż następują one niemal automatycznie w wyniku zastąpienia złotego przez euro. Mają one trwały i kumulujący się w czasie charakter.

Korzyści pośrednie mają przede wszystkim charakter warunkowy dlatego też analizowane są w kategorii szans. Ich realizacja jest bowiem uzależniona od właściwego wykorzystania korzyści bezposrednich, jakości polityki makroekonomicznej prowadzonej na drodze do i wewnatrz strefy euro, jak i zdolności adaptacyjnych polskich podmiotów.

Wprowadzenie euro prowadzi bezpośrednio do redukcji ryzyka kursowego, a wraz z nim do redukcji kosztów transakcyjnych, spadku nominalnych stóp procentowych oraz większej przejrzystości cen. Poprawa percepcji rodzimej gospodarki na skutek wprowadzenia wspólnej waluty powinna także prowadzić do zmniejszenia ryzyka makroekonomicznego. Stabilność i wiarygodność makroekonomiczna mają kluczowe znaczenie dla gospodarki, gdyż wpływają na możliwości i chęci inwestorów do podejmowania decyzji inwestycyjnych, decydują o alokacji zasobów gospodarczych i wpływają na tempo wzrostu gospodarczego.

W dłuższym okresie mogą się materializować związane ze wspomnianymi korzyściami szanse, takie jak: wzrost konkurencji, intensyfikacja wymiany handlowej, wzrost inwestycji, czy też ściślejsza integracja rynków finansowych, które w efekcie mogą się przekładać na szybsze tempo wzrostu gospodarczego, wzrost zatrudnienia, dochodów i ogólny wzrost dobrobytu.

Z uwagi na bezpośrednie efekty wprowadzenia wspólnej waluty przyjęcie przez Polskę euro może w istotny sposób przyspieszyć rozwój i integrację rynków finansowych oraz pozytywnie wpłynąć na stabilność finansową, głównie w obszarze instytucji i infrastruktury. Niekwestionowaną korzyścią jest również uniezależnienie gospodarki od krajowego zasobu oszczędności oraz stabilizacyjne oddziaływanie na gospodarkę poprzez mechanizm dyspersji ryzyka (risk sharing).

Przyjęcie wspólnej waluty może doprowadzić do wzrostu integracji handlowej. Skala tego efektu będzie w dużej mierze zależała od zdolności polskich przedsiębiostw do ekspansji na rynkach zagranicznych oraz ich gotowości do odparcia zagranicznej konkurencji.

Oprócz wzrostu wymiany handlowej bardzo ważnym skutkiem przystąpienia Polski do strefy euro może być wzrost inwestycji krajowych (w wyniku obniżenia kosztu pozyskania kapitału oraz poszerzenia perspektyw działania na większym rynku) i zagranicznych (dzięki eliminacji ryzyka kursowego i stabilniejszemu otoczeniu ekonomicznemu). Inwestycje i handel mogą być istotnym mechanizmem restrukturyzacji gospodarki, poprawy jej wydajności i konkurencyjności oraz konwergencji dochodów w kierunku bogatszych gospodarek. Należy jednak podkreślić, że mimo oczekiwanego pozytywnego wpływu euro na inwestycje, w długim okresie ich poziom będzie zależał od możliwosci wygenerowania atrakcyjnych projektów inwestycyjnych.

BEZPOŚREDNIE KORZYŚCI PRZYJECIA EURO.

1. Redukcja ryzyka kursowego i kosztów transakcyjnych

Ryzyko kursowe stanowi jeden z czynników zwiekszających niepewność podejmowania decyzji gospodarczych, co wpływa na wzrost kosztów działalności podmiotów oraz naraża je na straty. Koszty związane z wymianą walut oraz ochroną przed ryzykiem
kursowym stanowią ważny element kosztów transakcyjnych. Wprowadzenie euro prowadzi do eliminacji kursu wymiany złotego na euro, przyczyniając się do ich redukcji.

Charakterystyka potencjalnych korzysci. Wprowadzenie euro prowadzi do zniesienia kursu wymiany złotego na euro, trwale eliminuje ryzyko kursowe w transakcjach rozliczanych w euro, a zarazem powoduje ograniczenie kosztów transakcyjnych.

Wynikające z tego korzyści mogą obejmować m.in.:

• obniżenie kosztów działalności gospodarczej w wyniku redukcji kosztów transakcyjnych;

• poprawę jakości oszacowań rentownosci przedsięwzięć inwestycyjnych w wyniku eliminacji niepewności związanej ze zmiennością kursu walutowego;

• wzrost przejrzystości i porównywalności cen w wymiarze międzynarodowym;

• poprawę pozycji międzynarodowej Polski jako partnera handlowego w wyniku zastąpienia złotego przez walutę o znaczeniu międzynarodowym.

Z punktu widzenia gospodarstw domowych najbardziej odczuwalną zmianą będzie brak konieczności wymiany walut (oraz ponoszenia opłat z tego tytułu), jak również przeliczania cen wyrażonych w euro na złote. Dla przedsiębiorstw korzyściami będą niższe koszty działalności gospodarczej, mozliwość skuteczniejszego planowania inwestycji (większa pewność rachunku ekonomicznego w związku z eliminacją zmienności kursu walutowego) i łatwiejsze prowadzenie księgowości. Powinno to stymulować wzrost aktywności inwestycyjnej oraz prowadzić do napływu kapitału i poprawy jego alokacji, także w postaci bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Co więcej, dla części podmiotów wprowadzenie euro oznacza uproszczenie oraz redukcję kosztów sprawozdawczości finansowej.

Eliminacja ryzyka kursowego może także przyczyniać się do rozwoju wymiany handlowej, co powinno stymulować rozwój handlu i wymiany międzynarodowej. Ujednolicenie waluty na danym obszarze zwiększa przejrzystość rynku, może obniżać bariery wejścia i prowadzić do poprawy jego płynności. Dodatkowo, związany z tym wzrost porównywalności cen może korzystnie wpływać na konkurencję w niektórych sektorach gospodarki. Wprawdzie przystąpienie Polski do strefy euro eliminuje ryzyko kursowe jedynie w relacji do euro, jednak zastąpienie złotego przez walutę o znaczeniu międzynarodowym może pozytywnie wpłynąć na wiarygodność Polski w wymianie handlowej także z partnerami handlowymi spoza strefy euro.

Reasumujac, warto podkreślić najważniejsze potencjalne skutki zaistnienia bezpośrednich korzyści wprowadzenia euro: wynikający ze spadku premii za ryzyko spadek nominalnych stóp procentowych oraz – w dłuższym okresie – wzrost inwestycji, intensyfikacja wymiany handlowej, jak również wzrost konkurencji, mogące prowadzić do trwałego zwiększenia tempa wzrostu PKB oraz wzrostu dobrobytu w długim okresie. Aby jednak długookresowe korzyści mogły w pełni wystąpić, uwolnione w wyniku eliminacji ryzyka kursowego zasoby muszą znaleźć w gospodarce efektywne zastosowanie. Wymaga to od przedsiębiorstw zdolności do adaptacji do zmienionych warunków prowadzenia działalności gospodarczej, w tym do funkcjonowania w warunkach zwiększonej konkurencji oraz do absorpcji innowacji.

2. Wzrost stabilności i wiarygodności makroekonomicznej

Stabilność i wiarygodność makroekonomiczna mają podstawowe znaczenie dla gospodarki, gdyż wpływają na możliwości i chęci podejmowania przez inwestorów decyzji inwestycyjnych, decydują o alokacji zasobów gospodarczych i wpływają istotnie na
na tempo wzrostu gospodarczego. Ewentualny wpływ przystąpienia Polski do strefy euro na poziom stabilności i wiarygodności polskiej gospodarki jest zatem bardzo istotny.

Wpływ akcesji do strefy euro na stabilność i wiarygodność makroekonomiczną.

Bezpośrednim skutkiem rezygnacji z własnej waluty na rzecz waluty międzynarodowej jest ograniczenie ryzyka wystąpienia destabilizujących gospodarkę gwałtownych przepływów kapitałowych wywołanych innymi czynnikami niż pogorszenie wskaźników makroekonomicznych, takimi jak spekulacje walutowe lub zmiany zaufania inwestorów zagranicznych nie mające uzasadnienia w rzeczywistej sytuacji ekonomicznej kraju. Dodatkowo, rezygnując z własnej waluty na rzecz euro, Polska istotnie ogranicza
ryzyko wystąpienia kryzysu walutowego a tym samym zwiększa długookresową stabilność makroekonomiczną.

Wraz z przystąpieniem kraju do strefy euro następuje import wiarygodności polityki monetarnej prowadzonej przez Europejski Bank Centralny. Polityka EBC jest bowiem oceniana jako bardziej wiarygodna niż polityka prowadzona przez banki centralne
poszczególnych krajów. Duże znaczenie dla zwiększenia stabilności i wiarygodności makroekonomicznej będzie miał dalszy wzrost wiarygodności polityki fiskalnej, będący pochodną przestrzegania dyscypliny finansowej w ramach realizacji zobowiązań wynikających z Paktu Stabilności i Wzrostu. Dodatkowo, większa przejrzystość cen i wzrost konkurencji mogą również zwiększyć stabilność cen.

Zmniejszenie ryzyka makroekonomicznego.

Podejmując decyzje inwestycyjne, inwestorzy w dużym stopniu kierują się oceną ryzyka makroekonomicznego dokonywaną przez agencje ratingowe (o ratingach kredytowych przeczytasz również w tym artykule). Kraj o niskim ryzyku makroekonomicznym postrzegają jako atrakcyjniejszy. Spadek ryzyka miałby zatem duży wpływ na wzrost zaufania inwestorów, a co za tym idzie w dłuższym okresie na wzrost wielkości inwestycji, produkcji i zatrudnienia. Oznacza to, ze korzyści z ewentualnego spadku ryzyka makroekonomicznego po przystąpieniu do strefy euro miałyby charakter długookresowy.

Przedstawiciele największych agencji ratingowych (Fitch, Moody’s i Standard and Poor’s) oceniają, że po przystąpieniu Polski do strefy euro rating naszego kraju wzrośnie. Jednocześnie podkreślają, że zakres zmian będzie zależny od skali reform strukturalnych przeprowadzonych jeszcze przed przystąpieniem do strefy euro, w szczególności od reformy finansów publicznych, niezbędnych reform jak również od skali zmniejszenia deficytu strukturalnego i zadłużenia. 

Rezygnacja z autonomicznej polityki monetarnej powoduje, że w ocenie ratingowej większy nacisk kładzie się na politykę fiskalną i strukturę gospodarczą. Jednocześnie po przystąpieniu do strefy euro mniej istotna jest wielkość deficytu płatniczego.

Fitch ocenia, ze po przystąpieniu do strefy euro rating Polski może wzrosnąć o dwa stopnie. Jednocześnie zastrzega, że jeżeli nie zostaną dokonane konieczne reformy, ocena zostanie podniesiona prawdopodobnie tylko o jeden stopień. Równocześnie podkreśla się, że w przypadku przeprowadzenia niezbędnych reform zostanie podniesiony rating Polski, niezależnie od tego, czy przystąpimy do strefy euro.

3. Spadek stóp procentowych.

Stopy procentowe są jedną z podstawowych zmiennych ekonomicznych – zarówno dla całej gospodarki, jak i pojedyńczych podmiotów podejmujących decyzje gospodarcze. Wysoki poziom stóp procentowych może stanowić barierę aktywnosci inwestycyjnej i ograniczać dostępność kredytu. Wraz z wprowadzeniem euro oczekuje się spadku nominalnych stóp procentowych w wyniku przejęcia przez EBC obowiązku wyznaczania i utrzymywania oficjalnych stóp procentowych oraz – w konsekwencji – redukcji premii za ryzyko kursowe.

Spadek nominalnych stóp procentowych w wyniku wprowadzenia euro może skutkować obniżeniem kosztu pozyskania kapitału dla gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, jak również dla państwa. Z perspektywy gospodarstw domowych, niższe stopy procentowe powinny zwiększyć dostępność i atrakcyjność kredytu, co może pozwolić na obniżenie kosztu konsumpcji. W przypadku przedsiębiorstw niższy koszt finansowania (w połączeniu z oczekiwanym napływem kapitału) może przyczynić się do akumulacji kapitału i rozszerzenia działalności inwestycyjnej, także na skutek pogłębienia rynków finansowych oraz pełniejszej integracji rynku polskiego z rynkiem europejskim. Wzrost wiarygodności makroekonomicznej oraz spadek premii za ryzyko mogą spowodować również redukcję kosztu obsługi papierów dłużnych, w tym zadłużenia emitowanego przez rząd. Poprawa zdolności do obsługi zadłużenia i oczekiwane podniesienie oceny ratingowej kraju mogą pozwolić na utrzymywanie wyższego deficytu obrotów bieżących. Korzyści te w dłuższym okresie mogą przyczynić się do szybszego tempa wzrostu gospodarczego, któremu może towarzyszyć wzrost zatrudnienia i dochodów.

Należy jednak pamiętać, że spadek stóp procentowych niesie także istotne zagrożenia, wynikające z potencjalnie zwiększonego tempa akcji kredytowej i obejmujące ryzyko nadmiernego wzrostu cen (w tym cen nieruchomości). Ponadto korzyści dla sektora
realnego gospodarki, związane z redukcją kosztu finansowania, mogą być kosztami dla sektora bankowego, który narażony jest na utratę części przychodów (m.in. z operacji walutowych, ale także z powodu spadku rentowności niektórych kategorii aktywów).

POŚREDNIE KORZYŚCI PRZYJĘCIA EURO.

1. Intensyfikacja wymiany handlowej.

W zasadzie intensyfikacja wymiany handlowej jest uważana za jeden z najważniejszych skutków przyjęcia wspólnej waluty. Zwiększenie wymiany handlowej stanowi jeden z potencjalnych obszarów szans, które mogą się ujawnić w średnim i długim okresie obecności w unii walutowej. Wynika to z korzyści bezpośrednich, ich akumulacji oraz procesów, które mogą zostać uruchomione w wyniku zmiany perspektywy działania podmiotów z rynku krajowego na duży rynek obszaru walutowego. Dzięki wzmocnieniu międzynarodowej pozycji wspólnej waluty, eksporterzy i importerzy z krajów strefy euro działają w warunkach porównywalnych do tych, w których funkcjonowały wcześniej jedynie przedsiębiorstwa amerykańskie. Wynika to z faktu, że przyjęcie euro wiąże się z powstaniem dużego obszaru walutowego, co powinno usprawnić działanie mechanizmów rynkowych. Dzięki temu producenci mogą ponosić większe nakłady inwestycyjne w celu poszerzenia zakresu swojej działalności. Za sprawą wspólnej waluty strefa euro stanowi drugi co do wielkości, liczący ponad 300 milionów konsumentów, wysoko rozwinięty obszar
walutowy na świecie pod względem wytworzonego PKB. W kontekście uczestnictwa Polski w strefie euro istotne jest zatem pytanie na ile wprowadzenie wspólnego pieniądza może wpływać na zmiany otwartości gospodarek i handel z obszarem walutowym.

Z punktu widzenia Polski istotnymi pozytywnymi skutkami wzrostu wymiany handlowej, spodziewanymi po przystąpieniu do strefy euro, mogą być:

• efektywniejsze wykorzystanie czynników produkcji związane ze specjalizacją i zwiększeniem skali produkcji,

• napływ nowych technologii,

• wzrost inwestycji komplementarnych w stosunku do produkcji eksportowej.

2. Wzrost inwestycji.

Wzrost inwestycji krajowych.

Wzrost inwestycji krajowych może być skutkiem m.in. redukcji kosztów transakcyjnych i obniżenia nominalnej stopy procentowej. Obniżenie kosztów transakcyjnych może wynikać z lepszej alokacji i wzrostu produktywnosci czynników produkcji. Dzięki temu można oczekiwać wzrostu PKB, z którego część będzie reinwestowana. Jeszcze bardziej pozytywny wpływ na inwestycje może mieć obniżenie stóp procentowych w kraju m.in. dzięki zmniejszaniu premii za ryzyko. Polska charakteryzuje się relatywnie niską podażą kapitału (w stosunku do potrzeb inwestycyjnych), co wynika z niedostatecznych oszczędności.Niższy koszt pozyskania kapitału oraz poprawa dostępu do oszczędności zagranicznych mogłyby zwiększyć wartość realizowanych inwestycji, dzięki czemu wzrósłby udział inwestycji w PKB.

Warto podkreślić, że akcesja Polski do strefy euro nie musi automatycznie spowodować wzrostu inwestycji, nawet jeżeli nominalna stopa procentowa się obniży. Duże znaczenie będą miały konkurencyjność polskich przedsiębiorstw oraz zyskowność możliwych do zrealizowania projektów inwestycyjnych.

Wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ).

Szczególne znaczenie dla Polski po wejściu do strefy euro może mieć wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Wiążą się z nimi bowiem napływ nowych technologii, efektywniejszych technik zarządzania oraz wzrost konkurencji. Czynniki
te mogą istotnie przyczynić się do zwiększenia wydajności pracy i przyspieszenia tempa wzrostu gospodarczego w dłuższym okresie. Uważa się, że napływ nowej technologii powiązanej z BIZ może mieć dla krajów rozwiających się wiekszą wartość niż sam napływ kapitału.

3. Integracja, rozwój i stabilnosć rynków finansowych.

Postępująca konwergencja (upodabnianie, zbieżność) gospodarki polskiej z gospodarkami państw strefy euro sprzyja procesom integracyjnym na wielu płaszczyznach – także w obszarze rynków finansowych. Przyjęcie przez Polskę euro może przyspieszyć ich integrację dzięki bezpośrednim efektom wprowadzenia wspólnej waluty. Wprowadzenie euro może również pozytywnie wpłynąć na stabilnosć finansową, głównie instytucji oraz infrastruktury, ale także w wyniku oczekiwanego wzrostu płynności oraz spadku zmienności cen aktywów na rynku. Integracja krajowego rynku finansowego z obszarem strefy euro stwarza szansę na jego rozwój, a także szybsze tempo wzrostu gospodarczego. Choć wprowadzenie euro może się również wiązać z pewnymi ryzykami, a ogólna ocena moze być uwarunkowana szczególnymi okolicznościami, korzyści z zastąpienia złotego przez euro w dziedzinie integracji, rozwoju i stabilności rynków finansowych wydają się dominować nad ewentualnymi kosztami.

Przed wprowadzeniem euro główną przeszkodą integracji rynków finansowych w Europie było zróżnicowanie ryzyka inwestycji w poszczególnych krajach, w dużej mierze wynikające z istnienia wielu walut narodowych oraz realizowania przez państwa odmiennej polityki pieniężnej i fiskalnej. Ponadto mnogość walut i ciagłe zmiany kursów walutowych utrudniały porównywanie cen aktywów między rynkami, poważnie ograniczając rozwój transakcji arbitrażowych. Doświadczenia z funkcjonowaniem rynków finansowych w strefie euro wskazują, że wpływ redukcji ryzyka kursowego na przepływy strumieni pieniężnych pomiędzy państwami strefy euro jest bardziej bezpośredni niż w przypadku handlu. W tych segmentach rynku, na których obrót zdominowany jest przez pieniądz (np. rynek pieniężny, rynek obligacji skarbowych), obserwowany jest wysoki stopień integracji finansowej. W przypadku rynków, na których rola pieniadza jest drugorzędna (np. rynek akcji, rynek kredytów detalicznych), przeszkodę dla pełniejszej integracji stanowią m.in. uwarunkowania instytucjonalne.

4. Wzrost PKB i dobrobytu.

W świetle wyników przeprowadzonych analiz, łączny wpływ przyjęcia wspólnej waluty na PKB będzie pozytywny, chociaż skala tego wpływu jest trudna do oszacowania. Redukcja premii za ryzyko a także spadek kosztów transakcyjnych i ryzyka kursowego
powinny przyczynić się do wzrostu PKB w długim okresie w przedziale (w zależności od zastosowanej metodologii) 2,1% do 7,5%, głównie w wyniku większej akumulacji kapitału.

KOSZTY I ZAGROŻENIA.

Brak zmienności nominalnego kursu walutowego łączy się z możliwoscią osiągnięcia korzyści i otrzymania nowych szans, omówionych w rozdziale "Korzyści i szanse", lecz oznacza również rezygnację z możliwości prowadzenia autonomicznej polityki kursowej. Ponadto po przyjęciu wspólnej europejskiej waluty decyzje w sprawie stóp procentowych podejmować będzie Europejski Bank Centralny, a nie polska Rada Polityki Pieniężnej, co każe postawić pytanie o ryzyko ewentualnej nieadekwatności polityki pieniężnej prowadzonej w strefie euro dla polskiej gospodarki.

Zagrożenia w srednim okresie mają głównie charakter warunkowy i wiążą się z pytaniem, na ile przyjęcie wspólnej waluty może przyczynić się do niezgodnego z fundamentami ekonomicznymi przebiegu procesów inflacyjnych. Mogłoby one być skutkiem wyboru nieoptymalnego kursu konwersji (wymiany) złotego na euro, zbyt szybkiego wzrostu płac badź też boomu kredytowego, a zwłaszcza nadmiernego wzrostu cen na rynku nieruchomości.

W krótkim okresie wymiana waluty pociągnie za sobą koszty techniczne i organizacyjne. Istotnym zagrożeniem dla polskiej gospopdarki może być też możliwość wystąpienia krótkookresowego wzrostu inflacji w związku z potencjalnym efektem zaokragleń cen przy przeliczaniu ich ze złotych na euro. Przed przyjęciem wspólnej waluty Polska bedzie musiała spełnić kryterium stabilnosci cen, co z kolei może się wiązać z koniecznością zastosowania środków polityki dezinflacyjnej.

1. Długookresowe koszty związane z utratą niezależnej polityki pienężnej i kursowej.

Koszt utraty niezależnej polityki pieniężnej.

Przyjęcie euro wiąże się z utratą możliwości prowadzenia autonomicznej polityki pieniężnej. Chociaż Prezes NBP będzie miał prawo do głosowania podczas posiedzeń Rady Prezesów EBC, jego wpływ na decyzje EBC będzie ograniczony. Wpływ sytuacji w Polsce na poziom stopy procentowej EBC będzie nieporównywalnie mniejszy niż w obecnej sytuacji, gdy polityka pieniężna jest prowadzona w sposób autonomiczny przez Radę Polityki Pieniężnej. Z tego względu ważna jest odpowiedź na pytanie, czy polityka pieniężna EBC będzie adekwatna do sytuacji polskiej gospodarki.

Przystąpienie do strefy euro nie oznacza jednak całkowitej utraty wpływu Polski na decyzje w sprawie stóp procentowych obowiązujących w polskiej gospodarce. Przedstawiciele Polski pośrednio mogą oddziaływać w większym stopniu na proces decyzyjny albo poprzez udział w formowaniu koalicji, albo poprzez odpowiedni wpływ na przebieg dyskusji, a tym samym na ostateczny kształt polityki pieniężnej. Ponadto postępujące procesy globalizacyjne wpływają na ograniczenie efektywnosci autonomicznej polityki pieniężnej, co sprawia, że koszt jej utraty jest dodatkowo zredukowany.

Koszt utraty nominalnego kursu walutowego jako mechanizmu dostosowawczego.

Wejście Polski do strefy euro łączyłoby się z utratą autonomii w kształtowaniu polityki pienieznej i walutowej. W przypadku, gdy kurs walutowy stanowi skuteczny mechanizm absorpcji szoków, rezygnacja z niezależnej polityki kursowej może stanowić koszt integracji ze strefą euro.

2. Średniookresowe zagrożenia.

Zagrożenia związane z przyjęciem nieoptymalnego kursu konwersji.

Wejście Polski do strefy euro będzie wymagało ustalenia kursu konwersji, po którym waluta krajowa zostanie zastąpiona przez euro. Kurs ten ustali Rada Ecofin, po uprzednim podjęciu decyzji o uchyleniu derogacji. Jak wskazuje European Central Bank  nie należy zakładać – szczególnie w przypadku gospodarek doganiających – że początkowy kurs centralny w ERM II stanie się ostatecznym kursem konwersji przy przyjmowaniu euro. Jest to związane z faktem, że przyjęcie kursu konwersji na optymalnym poziomie ma istotne znaczenie zarówno z punktu widzenia polskiej gospodarki i polskiego społeczeństwa, jak i pozostałych gospodarek strefy euro.

Przyjęcie kursu konwersji na poziomie niedowartościowanym w stosunku do kursu równowagi (np EUR/PLN na poziomie 6 zł za 1 EUR) może skutkować przegrzaniem gospodarki i w efekcie nadmierną presją inflacyjną, wynikającą zarówno z wysokich cen importu, jak i z presji popytowej. Jednocześnie drogi import wpłynąłby negatywnie na innowacyjność polskiej gospodarki, będącej importerem nowych technologii, w dłuższym horyzoncie czasowym obniżając potencjał rozwojowy gospodarki. Ustalenie kursu konwersji złotego względem euro na słabym poziomie miałoby również negatywne konsekwencje dla relatywnej siły nabywczej Polaków, gdyż w efekcie poziom płac w Polsce byłby niższy niż przy kursie konwersji na poziomie kursu równowagi.

Z drugiej strony ustalenie niedowartościowanego kursu konwersji, poprzez pozytywny wpływ na polski terms of trade, miałoby w krótkim okresie negatywne konsekwencje dla relatywnej konkurencyjności pozostałych gospodarek strefy euro. Jednocześnie wyżej wymieniona silna presja inflacyjna byłaby niespójna z założeniami polityki pieniężnej EBC.

Przyjęcie kursu konwersji na poziomie przewartościowanym w stosunku do kursu równowagi (np. EUR/PLN na poziomie 2 zł za 1 EUR) może natomiast prowadzić do obniżenia konkurencyjności gospodarki i w konsekwencji do spadku eksportu i wzrostu importu (wzrostu deficytu na rachunku obrotów bieżących). Na aktywność gospodarczą negatywnie oddziaływałaby dodatkowo niska zyskowność działalności gospodarczej, zniechęcającą do inwestycji w sektorze handlowym oraz przyczyniającą się do spadku zatrudnienia i tempa wzrostu gospodarczego.

Z drugiej strony, przewartościowanie waluty krajowej miałoby pozytywny, aczkolwiek krótkookresowy wpływ na poziom wyrażonych w euro cen, płac, rent, emerytur, świadczeń socjalnych itp. W dłuższym okresie należałoby jednak oczekiwać powrotu kursu walutowego do poziomu równowagi, który w warunkach sztywnego kursu nominalnego musiałby nastąpić w efekcie dostosowania cen (spadek), a następnie odpowiedniej zmiany płac (również spadek). W rezultacie skutkiem przyjęcia przewartościowanego kursu konwersji mogłoby być spowolnienie aktywności gospodarczej, w tym wzrost bezrobocia.

Z punktu widzenia pozostałych krajów członkowskich strefy euro i EBC ustalenie przewartościowanego kursu konwersji pozornie mogłoby się wydawać korzystne. Z jednej strony relatywnie zwiększałoby ich konkurencyjność w handlu zagranicznym, z drugiej zaś zapewniałoby pożądany przez EBC niski poziom inflacji w nowym kraju członkowskim strefy euro. Jednak, uwzględniając fakt, że efektem przyjęcia takiego poziomu kursu konwersji byłoby zmniejszenie tempa rozwoju gospodarki, a zatem – co szczególnie istotne w przypadku nowych krajów członkowskich UE - spowolnienie tempa realnej konwergencji, w dłuższym okresie również z punktu widzenia całej strefy euro korzystne jest przyjęcie kursu konwersji na poziomie równowagi, co pozwoli ograniczyć heterogeniczność obszaru walutowego (lub przynajmniej nie będzie stanowiło przyczyny jej pogłebiania).

Ryzyko pogorszenia konkurencyjności polskiej gospodarki.

Jak podkreślano wcześniej przystąpienie do strefy euro będzie wiązać się z utratą autonomicznej polityki pieniężnej i kursowej. W tym kontekscie istotne znaczenie będzie mieć tempo wzrostu cen i płac. Zbyt szybkie, w stosunku do możliwości gospodarki zarówno tempo wzrostu cen dóbr i usług, jak i płac mogłoby przekładać się na wzrost jednostkowych kosztów pracy i tym samym na pogorszenie międzynarodowej pozycji konkurencyjnej polskiej gospodarki.

Ryzyko wzrostu cen na rynku aktywów.

Po przystąpieniu Polski do strefu euro, w  sytuacji oczekiwanego spadku stóp procentowych, będącego jednym z bezpośrednich skutków wprowadzenia wspólnej waluty, brak możliwości reakcji ze strony banku centralnego (na skutek wspominanej już wielkokrotnie rezygnacji z autonomicznej polityki pieniężnej) może doprowadzić do znaczącego wzrostu akcji kredytowej. W konsekwencji wzmożonego popytu na kredyt, istnieje ryzyko osłabienia stabilności finansowej, a także nadmiernego wzrostu cen aktywów, w szczególności zaś cen nieruchomości.

Ryzyko to zmaterializowało się w niektórych państwach strefy euro, potwierdzając, że wprowadzenie euro może stymulować wzrost popytu na kredyt, szczególnie w krajach o niskim stopniu rozwoju rynków kredytowych. Obserwowana ekspansja kredytowa zazwyczaj następowała w wyniku spadku realnych stóp procentowych. Dotyczyła ona głównie segmentu kredytów mieszkaniowych, zaczynała się na rok do kilku lat przed przystąpieniem do strefy euro i miała największe nasilenie w roku akcesji.

3. Krótkookresowe koszty i zagrożenia.

Zagrożenia związane z wypełnianiem kryteriów konwergencji.

Potencjalne zagrożenia związane z ograniczeniem użycia instrumentów polityki makroekonomicznej mogą się zmaterializować w okresie poprzedzającym przystąpienie do strefy euro, w trakcie dwuletniego pobytu w systemie ERM II.

System ten, zakładający utrzymanie kursu walutowego w przedziale o maksymalnym zakresie odchyleń ±15% od ustalonego wcześniej centralnego parytetu, będzie w pewnym sensie sprawdzianem zdolności danego kraju do prowadzenia optymalnej polityki makroekonomicznej, tzw. policy mix. Test ten będzie o tyle trudny, że odbędzie się w warunkach podporządkowania polityki pieniężnej polityce kursowej. Dbałość polityki pieniężnej o utrzymanie kursu walutowego w wąskim przedziale wahań może spowodowac, że znaczny ciężar oddziaływania na koniunkturę gospodarczą, jak również prowadzenia polityki stabilizowania poziomu inflacji, spocznie wyłącznie na polityce fiskalnej.

Spełnienie kryterium stabilności kursowej w ramach uczestnictwa w systemie ERM II jest jednym z warunków uzyskania członkostwa w strefie euro. Stanowiska Komisji Europejskiej i EBC wskazują jednak, że samo utrzymanie złotego w szerokim pasmie wahań bez dewaluacji parytetu nie musi być równoznaczne z uzyskaniem pozytywnej oceny. Dodatkowym warunkiem będzie brak tzw. poważnych napięć (severe tensions) na rynku walutowym w ciągu dwóch lat uczestnictwa w ERM II. Przy ocenie wystąpienia poważnych napięć, oprócz zmienności kursu walutowego i jego odchyleń od parytetu, brane są pod uwagę również inne czynniki, w tym m.in. zmiany poziomu stóp procentowych oraz skala prowadzonych interwencji walutowych. Obiektywne miary stabilności kursowej nie zostały jednak okreslone, co obniża przejrzystość tego kryterium. Najlepszym wyznacznikiem pozostają zatem dotychczas stosowane interpretacje, przedstawione w raportach o konwergencji Komisji Europejskiej i EBC.

Zagrożenia związane z nieoptymalnym poziomem parytetu centralnego.

Jak wspomniano, wypełnienie przez Polskę kursowego kryterium konwergencji będzie wymagało włączenia złotego do ERM II i przebywania w tym mechanizmie przez co najmniej 2 lata bez dokonywania na własny wniosek dewaluacji oraz bez poważnych napięć (severe tensions). Zagadnienie braku poważnych napięć jest rozpatrywane poprzez: 1) badanie stopnia odchyleń kursów walutowych od kursu centralnego; 2) zastosowanie wskaźników, takich jak zmienność kursu walutowego względem euro oraz jej tendencja, jak również róznice krótkoterminowych stóp procentowych w stosunku do strefy euro i ich zmiany; oraz 3) badanie roli, jaką odegrały interwencje na rynku walutowym.

Z uwagi na fakt, że Polska stosuje obecnie system płynnego kursu walutowego, włączenie złotego do ERM II będzie oznaczało de facto zmianę systemu kursowego. Dodatkowo, w związku z tym, że w systemie płynnego kursu walutowego nie istnieje żaden kurs referencyjny, wejście do ERM II będzie wiązało się z koniecznością wyznaczenia kursu centralnego złotego w relacji do euro.

Szczególnym wyzwaniem będzie wyznaczenie kursu centralnego złotego w relacji do euro, który - zgodnie z rekomendacją ECB - powinien możliwie najlepiej odzwierciedlać poziom kursu równowagi. Kurs równowagi złotego charakteryzuje się istotną zmiennością w czasie. Wejście do ERM II będzie zatem wymagało stałego aktualizowania oszacowań kursu równowagi oraz ewentualnego podejmowania działań w kierunku dostosowania do niego kursu rynkowego (interwencje walutowe)  i/lub kursu centralnego (rewaluacja parytetu).

Konsekwencje nieoptymalności kursu centralnego.

Ustalenie kursu centralnego na niewłaściwym poziomie niesie za sobą ryzyko presji rynku na jego zmianę i w konsekwencji zagrożenie niewypełnienia przez Polskę kursowego kryterium konwergencji.

Przyjęcie tego kursu na poziomie niedowartościowanym może z jednej strony wywoływać oczekiwania rynku na jego rewaluacje i przyczyniać sie do nasilonego napływu kapitału spekulacyjnego, prowadząc do silnej zmienności kursu walutowego. Z drugiej zaś, może doprowadzić do wystąpienia nadmiernej presji inflacyjnej i w konsekwencji do opóznień w procesie nominalnej konwergencji (ryzyko niewypełnienia kryterium inflacyjnego).

Ustalenie kursu konwersji na przewartościowanym poziomie może prowadzić do wzrostu deficytu na rachunku obrotów bieżących (wzrost premii za ryzyko) i w konsekwencji do presji na osłabienie kursu walutowego i/lub na dewaluację kursu centralnego. Warto przy tym zwrócić uwagę na podkreślany m. in. przez Miedzynarodowy Fundusz Walutowy wyższy koszt i trudność dostosowania przewartościowanego kursu centralnego w ramach ERM II niż kursu niedowartościowanego. Z tego właśnie względu MFW rekomenduje ustalanie kursu centralnego raczej na niższym poziomie.

Wyznaczenie parytetu centralnego w ERM II.

Zgodnie z procedurą wchodzenia do ERM II, ustalenie kursu centralnego odbywa się przy współudziale pozostałych krajów członkowskich UE. Wynika to z faktu, że przyjęcie poziomu kursu centralnego PLN/EUR w ramach ERM II będzie istotne zarówno dla Polski, jak i dla głównych partnerów handlowych naszego kraju, gdyż będzie on miał wpływ na ich konkurencyjność oraz harmonijne funkcjonowanie mechanizmu ERM II. Potrzebę uwzględniania w prowadzeniu krajowej polityki walutowej interesów całej Wspólnoty Europejskiej odzwierciedla art. 124 TWE, który stanowi, że od momentu akcesji do UE krajowa polityka kursowa staje się przedmiotem wspólnego zainteresowania wszystkich krajów członkowskich.

Parytet centralny powinien zostać wyznaczony na ekonomicznie uzasadnionym poziomie, rozumianym jako kurs równowagi. EBC rekomenduje, aby kurs centralny w ramach ERM II możliwie jak najtrafniej odzwierciedlał ocenę kursu równowagi w momencie wejścia do mechanizmu. W opinii EBC szacunek kursu równowagi powinien uwzględniać kształtowanie się szerokiej grupy wskaźników ekonomicznych oraz rynkowego kursu waluty krajowej. Właściwe ustalenie kursu centralnego jest szczególnie istotne w kontekscie faktu, że bank centralny nigdy nie powinien bronić poziomu kursu walutowego, który jest kursem nierównowagi. Jednocześnie kurs ten powinien ułatwiać takie kierowanie (management) kursem rynkowym w ramach ERM II, aby w założonym okresie przebywania w mechanizmie możliwe było wypełnienie kursowego kryterium konwergencji.

Krótkookresowe efekty cenowe wprowadzenia euro do obiegu gotówkowego.

Efekty cenowe związane z wprowadzeniem wspólnej waluty do obiegu gotówkowego krajów strefy euro stały się jednym z głównych problemów społecznych towarzyszących procesowi integracji walutowej. Mimo ze oficjalne dane wskazywały na niewielki wpływ
wymiany waluty na wskaźnik inflacji – średnia dynamika ogólnego poziomu cen w strefie euro nie odbiegała w 2002 r. od tej obserwowanej w roku poprzednim – już w pierwszym miesiącu obowiązywania nowej waluty zanotowano znaczny wzrost społecznej percepcji inflacji.

Powstała w ten sposób rozbieżność między oficjalną i postrzeganą inflacją utrzymywała się jeszcze kilka lat po wymianie waluty. Apogeum tego problemu przypadło na początek 2003 r., zaś w kolejnych latach rozbieżność stopniowo się zmniejszała. Niemniej, społeczne przekonanie w krajach strefy euro o inflacyjnych konsekwencjach wprowadzenia wspólnej waluty jest nadal silne.

„Iluzja euro”.

Z racji zakrojonych na szeroką skalę kampanii informacyjnych poprzedzających wprowadzenie euro do obiegu gotówkowego wydarzenie to było dla konsumentów w pełni przewidywalne. Zgodnie z teorią ekonomii, ze względu na nominalny charakter
wymiany waluty i przewidywalność tego wydarzenia, decyzje konsumpcyjne jednostek dążących do maksymalizacji własnej użyteczności nie powinny ulec na jego skutek zmianie. Wszelkie odstępstwa od tej zasady byłyby świadectwem wystąpienia zjawiska określanego jako iluzja pieniądza, polegającego na uznaniu przez konsumentów zmian o charakterze nominalnym za realne. W okresie kilku miesięcy wokół wymiany waluty w krajach strefy euro iluzja pieniądza (zwana w tym kontekście „iluzją euro”) przejawiała się głównie wzrostem postrzeganej inflacji nieproporcjonalnym w stosunku do zmian oficjalnego wskaźnika dynamiki cen.

Krótkookresowe efekty cenowe towarzyszące wprowadzeniu euro do obiegu gotówkowego

Analiza kształtowania się sektorowych wskaźników inflacji w krajach strefy euro w okresie kilku miesięcy wokół wymiany waluty wskazuje, że – mimo iż dynamika ogólnego poziomu cen była w owym okresie stabilna – w ramach niektórych grup produktów miał miejsce relatywnie duży wzrost cen. Problem ten dotyczył głównie kategorii dóbr i usług najczęściej nabywanych, w tym przede wszystkim żywności, odzieży oraz usług takich, jak fryzjerstwo.

Hipotezy dotyczace przyczyn efektów cenowych

W literaturze wymieniane są najczęściej cztery czynniki jako potencjalne przyczyny zaistniałych efektów cenowych: (1) przeniesienie kosztów wymiany na konsumentów, (2) lepkość cen, szczególnie w niektórych sektorach, (3) zaokrąglanie do tzw. cen atrakcyjnych oraz (4) koordynacja oczekiwan firm, dotyczących zachowania konsumentów w warunkach spadku przejrzystości ruchów cen.

Rozwiązania instytucjonalne zapobiegające efektom cenowym wprowadzenia euro

Doświadczenia krajów członkowskich strefy euro wskazują, że natężenie efektów cenowych towarzyszących wprowadzaniu wspólnej waluty do obiegu gotówkowego może być zniwelowane dzięki zastosowaniu odpowiednich rozwiazań instytucjonalnych, w tym
dzięki własciwej polityce rządu oraz organizacji konsumenckich. Działania te powinny mieć na celu: (1) zapobieganie iluzji euro, czyli nieproporcjonalnym w stosunku do ruchów ogólnego poziomu cen wzrostom postrzeganej inflacji oraz (2) ograniczanie rzeczywistych efektów cenowych, czyli nieuzasadnionych fundamentami wzrostów cen, wykorzystujących zagubienie konsumentów. Podstawowym rozwiązaniem instytucjonalnym w tym zakresie jest nakaz podwójnego kwotowania cen w okresie kilku miesiecy wokół wprowadzania wspólnej waluty.

Kluczowym elementem polityki władz oraz organizacji konsumenckich w okresie miesięcy wokół wprowadzenia gotówkowego euro powinny być kampanie informacyjne. Percepcja inflacji determinowana jest przez takie czynniki, jak poziom wiedzy o sytuacji gospodarczej i mechanizmach ekonomicznych oraz stosunek do nowej waluty. Z tego względu wzmożona komunikacja władz ze społeczeństwem w okresie poprzedzającym wprowadzenie euro do obiegu gotówkowego jest istotnym środkiem zapobiegającym zjawisku iluzji euro. W szczególnosci działania władz powinny mieć na celu: (1) zwiększanie poziomu wiedzy ekonomicznej w społeczeństwie i (2) kampanie informacyjne i promocyjne dotyczące nowej waluty.

Koszty wprowadzenia euro do obiegu bezgotówkowego i gotówkowego.

Wymiana waluty wiąże się z koniecznością podjęcia wielu działań przygotowawczych, generujących koszty zarówno dla sektora publicznego, jak i prywatnego. Od właściwego zaplanowania i przygotowania całej operacji zależało będzie powodzenie
w eliminacji zagrożeń, związanych z opóźnieniem w jej realizacji, redukcji ryzyka braku dostatecznej liczby banknotów i monet euro oraz uniknięcia nieprawidłowości w obrocie euro. Sprawne przeprowadzenie procesu wprowadzania euro pomaga zminimalizować koszty przedsięwzięcia oraz związane z nim niedogodności dla społeczeństwa, jak również wpływa na wizerunek kraju i jego instytucji. Odpowiedzialność za zarządzanie procesem wymiany spoczywa przede wszystkim na administracji rządowej oraz banku centralnym, ponieważ nie istnieje żaden uniwersalny schemat działania w tym zakresie.

Punktem wyjścia strategii wprowadzania euro powinna być decyzja dotycząca wyboru scenariusza wymiany waluty, rzutująca w sposób istotny na rodzaj oraz skalę kosztów, związanych z procesem.

Kryteria wyboru scenariusza.

Wprowadzenie euro może odbyć się według jednego z trzech scenariuszy:

• scenariusz madrycki – zakładający istnienie okresu przejściowego, trwającego nie dłużej niż 3 lata,
• scenariusz big bang – przewidujący jednoczesne wprowadzenie euro w formie bezgotówkowej i gotówkowej,
• scenariusz big bang z okresem phasing-out – przewidujący jednoczesne wprowadzenie euro w formie bezgotówkowej i gotówkowej, z możliwością stosowania odwołań do waluty krajowej przez określony czas po wymianie walut.

Koszty dla Narodowego Banku Polskiego

Narodowy Bank Polski, jako podmiot bezpośrednio odpowiedzialny za wprowadzenie banknotów i monet euro do obiegu, jak również prawidłowe funkcjonowanie systemu płatniczego, musi podjąć działania przygotowawcze na długo przed wprowadzeniem euro. Przedstawione oszacowania kosztów poszczególnych działań opierają się na założeniu, że proces wymiany odbędzie się według scenariusza pozwalającego zminimalizować koszty, przy możliwie ograniczonym ryzyku zakłóceń w realizacji zadań związanych z wprowadzeniem euro. Do najważniejszych działań generujących koszty, jakie w związku z wymianą waluty będzie musiał podjąć bank centralny, należy zaliczyć:

• zaopatrzenie w monety i banknoty euro:
– monety: projektowanie i wybór motywów strony narodowej monet, produkcja, transport, dystrybucja, przechowywanie i ubezpieczenie,
– banknoty: wypożyczenie z Eurosystemu, transport, dystrybucja, przechowywanie i ubezpieczenie, następnie zaś produkcja w celu zwrócenia wypożyczonych banknotów,
– inne: dostosowanie sorterów i innego sprzętu do euro;
• dostosowanie systemów informatycznych;
• przygotowanie i przeprowadzenie ogólnokrajowej kampanii informacyjnej na temat euro we współpracy z organami administracji publicznej;
• pozostałe:
– udział w pracach Eurosystemu,
– szkolenia pracowników w zakresie nowych zadań,
– praca w dni wolne oraz w zwiększonym wymiarze godzin w dniach bezpośrednio poprzedzających wymianę waluty oraz nastepujących po niej,
– przechowywanie i niszczenie wycofywanych z obiegu monet i banknotów,
– dostosowanie systemów płatności.

Koszty dla administracji publicznej.

Obowiązki i koszty związane z wprowadzeniem euro, ponoszone przez administrację publiczną, obejmowały będą przede wszystkim następujące działania:

• nowelizację obowiazujących aktów prawnych i wydanie nowych regulacji, związanych z wprowadzeniem w Polsce euro,
• dostosowanie systemów informatycznych,
• przygotowanie i przeprowadzenie ogólnokrajowej kampanii informacyjnej na temat euro we współpracy z NBP.

Koszty dla sektora finansowego.

Sektor bankowy jest kluczowym uczestnikiem procesu wprowadzania euro, zaś banki stanowią ważny element systemu rozpowszechniania nowej waluty oraz absorpcji wycofywanego z rynku pieniądza. Udział aktywów monetarnych instytucji finansowych (banków komercyjnych i banków spółdzielczych) w aktywach całego systemu finansowego stanowi ok. 70%. Z tego względu główna część kosztów dla instytucji finansowych, związanych z wprowadzeniem euro, poniesie sektor bankowy.

Koszty dla sektora finansowego, zwiazane z wprowadzeniem euro, będą się łączyły w głównej mierze z nastepującymi działaniami:

• dostosowaniem systemów informatycznych, maszyn i urzadzeń,
• przystosowaniem bankomatów do wydawania nowych banknotów,
• zatrudnieniem dodatkowych pracowników oraz z praca w nadgodzinach (m.in. ze względu na zwiększony popyt na gotówkę w pierwszych dniach po wprowadzeniu euro oraz wymianę banknotów i monet),
• działaniami logistycznymi, zwiazanymi z wycofywaniem banknotów i monet nominowanych w walucie krajowej,
• utrata dochodów z tytułu operacji walutowych.

Koszty dla sektora przedsiębiorstw niefinansowych.

Dla przedsiębiorstw z sektora niefinansowego wprowadzenie euro może wiązać się z koniecznością poniesienia kosztów nastepujących działań przygotowawczych:

• dostosowania systemów informatycznych, przetwarzających dane finansowe,
• dostosowania systemów księgowych, rachunkowych oraz systemu płac (poza systemami informatycznymi),
• przygotowania nowych cenników oraz równoczesnego podawania cen w złotych i w euro w okresie podwójnej ekspozycji cen,
• przeszkolenia pracowników, m.in. w zakresie przyjmowania wpłat w nowej walucie, czy tez zabezpieczeń przed fałszerstwem,
• dostosowania do euro maszyn i urzadzen (sorterów, automatów wrzutowych, wózków sklepowych, parkometrów itp.).

Koszty kampanii informacyjnej.

Przeprowadzenie szerokiej kampanii informacyjnej dla społeczeństwa na temat euro stanowi warunek konieczny powodzenia procesu wprowadzania wspólnej waluty. Podział kosztów kampanii pomiedzy poszczególne podmioty (NBP, administrację publiczną, Komisję Europejską i in.) wymaga odrebnej decyzji administracyjnej.

Doświadczenia państw strefy euro pokazują, że skuteczna kampania informacyjna, umożliwiająca obywatelom zapoznanie się z wyprzedzeniem z najważniejszymi aspektami wymiany walut, znacznie usprawnia przebieg przedsięwziecia, pozwala przezwyciężyć obawy społeczeństwa, wynikające z niepewności co do konsekwencji wprowadzenia nowej waluty oraz pomaga eliminować zagrożenia, związane z wystąpieniem nieprawidłowości w całym procesie. Każdy obywatel powinien być informowany w kolejnych etapach wprowadzania euro w Polsce m.in. o kosztach i korzyściach przyjęcia wspólnej waluty, dacie przystąpienia do strefy euro, kursie konwersji złotego na euro, zasadach przeliczania kwot nominowanych w złotych na euro, sposobie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami, wyglądzie nowych banknotów i monet oraz ich zabezpieczeniach.

Artykuł został przygotowany na podstawie opracowania Narodowego Banku Polskiego pt. "Raport na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej".

Tu możesz pobrać plik z pełnym tekstem raportu.