Półtora roku temu przekazałam swojej siostrze mieszkanie własnościowe w drodze darowizny. Niestety obecnie siostra zmieniła się, obraża mnie i nie chce mi pomóc nawet w najdrobniejszych sprawach. Siostra twierdzi, że nie mogę odwołać tej darowizny, gdyż obecnie wchodzi ona do majątku wspólnego jej i małżonka. Czy mogę jednak odwołać tę darowiznę?

Darowizna jest umową, w której jedna strona – darczyńca - zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz drugiej strony – obdarowanego – kosztem swojego majątku – w tym przypadku własnościowego prawa do lokalu. Taka darowizna powinna być złożona w formie aktu notarialnego. Na podstawie art. 9 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podlega ona opodatkowaniu, gdyż siostra zaliczana jest do pierwszej grupy podatkowej, a czysta wartość mieszkania z pewnością przekracza 9.637 zł. Jeżeli obdarowany dopuścił się wobec darczyńcy rażącej niewdzięczności, wówczas, stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, darczyńca może tę darowiznę odwołać.

Rażąca niewdzięczność zachodzi wówczas, gdy naruszone zostały normy moralne, etyczne i obyczajowe, np. niezachowanie wzajemnego obowiązku wspierania się przez członków najbliższej rodziny. Obrażanie i brak pomocy ze strony obdarowanego jest zdecydowanie rażącą niewdzięcznością i może być podstawą odwołania darowizny. Darczyńca musi nie później niż rok od dnia, w którym dowiedział się o niewdzięczności, napisać stosowne pismo. W tym przypadku można napisać do siostry list, podać w nim przyczynę odwołania darowizny i zażądać jej zwrotu. Niezachowanie tej formy nie powoduje nieważności odwołania. W przypadku jednak, gdy przedmiotem darowizny jest mieszkanie własnościowe (nieruchomość), nie wystarczy samo złożenie oświadczenia woli o odwołaniu darowizny. Trzeba tu zawrzeć odpowiednią umowę z obdarowanym, która przenosiłaby powrotnie na darczyńcę własność przedmiotu darowizny. Należy jednak pamiętać, że rozwiązania umowy darowizny nie można żądać po upływie dwóch lat od jej wykonania. To, że przedmiot darowizny wszedł do majątku wspólnego małżonków nie oznacza, że nie może nastąpić jej odwołanie. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Sądu Najwyższego (uchwała SN z dnia 15.01.1992 r., III CZP 142/91, OSN 1992, Nr 7, poz. 130) jeżeli na skutek rozszerzenia przez małżonków wspólności ustawowej przedmiot darowizny dokonanej na rzecz jednego z nich wszedł w skład majątku wspólnego, do zwrotu tego przedmiotu, wobec odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego, obowiązani są oboje małżonkowie.

Należy też zwrócić uwagę na fakt, że darowizna nie może być odwołana, gdy czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego, czyli np. podarowane zostało mieszkanie po rodzicach siostrze, która nie ma środków do życia i wychowuje małe dzieci. Jeżeli obdarowany nie chce spełnić żądania oddania darowizny, wówczas należy skierować sprawę na drogę sądową. Darczyńca może też odwołać darowiznę gdy znajduje się w niedostatku.

Artykuł pochodzi z serwisu poświęconego zagadnieniom prawnym: www.eprawnicy.pl