Kupując lub sprzedając instrument finansowy na Giełdzie Papierów Wartościowych przeciętny inwestor ogranicza się zwykle do złożenia zlecenia kupna/sprzedaży danego instrumentu z limitem ceny, na bieżącą sesję. Jednak system giełdowy Warset daje możliwość korzystania z wielu różnego rodzaju zleceń pozwalających na stosowanie różnorodnych strategii inwestycyjnych dostosowanych do celów i potrzeb inwestora w konkretnych sytuacjach.

Składając różne zlecenia inwestor może położyć nacisk na różne aspekty realizacji transakcji - jedne zlecenia kładą nacisk na realizację po określonej cenie, jeszcze inne uzależniają wykonanie od sytuacji na rynku.

Składając zlecenie inwestor musi ZAWSZE określić:

- rodzaj oferty (kupno lub sprzedaż)
- limit ceny lub rodzaj zlecenia bez limitu ceny
- termin ważności zlecenia
- nazwę papieru wartościowego/instrumetu finansowego, który chce kupić/sprzedać
- liczbę papierów wartościowych
- dodatkowe warunki wykonania zlecenia.

Dodatkowo inwestor może tak modyfikować zlecenie, aby jak najlepiej spełniało jego wymagania.

Generalnie możemy wyróżnić 3 kryteria klasyfikacji zleceń:

- kryterium ceny;

- kryterium terminu ważności;

- kryterium dodatkowych warunków wykonania.

KRYTERIUM CENY

Z punktu widzenia podawanej ceny możliwe są:

- zlecenia z limitem ceny,
- zlecenia bez limitu ceny.

Zlecenia z limitem ceny

Jest to najprostszy typ zlecenia. W zleceniu tym inwestor musi precyzyjnie określić cenę. W przypadku zlecenia kupna oznacza to maksymalną cenę, po jakiej inwestor jest skłonny kupić instrument finansowy. W przypadku zlecenia sprzedaży oznacza to minimalną cenę po jakiej inwestor jest skłonny sprzedać instrument finansowy.

Zlecenia bez limitu ceny.

- Zlecenia PCR - Po Cenie Rynkowej

mogą być wprowadzane na giełdę wyłącznie w trakcie notowań ciągłych z wyłączeniem okresów równoważenia rynku. Zlecenie jest wykonywane natychmiast po wprowadzeniu do arkusza zleceń i jest realizowane po cenie najlepszego zlecenia przeciwstawnego. Niezrealizowana część zlecenia PCR staje się zleceniem z limitem ceny równym kursowi po jakim dokonana została ostatnia transakcja. W sytuacji gdy zlecenie PCR zostało złożone do pustego arkusza zleceń (nie ma zlecenia przeciwstawnego), system takie zlecenie odrzuci.
Zlecenia po cenie rynkowej mogą zawierać dodatkowe warunki wielkości minimalnej i wielkości ujawnianej.

- Zlecenia PCRO - Po Cenie Rynkowej na Otwarcie

stosowane przy fixingu, przyjmowane na giełdę w fazie przyjmowania zleceń na otwarcie i zamknięcie w systemie notowań ciągłych i systemie kursu jednolitego, oraz w okresach równoważenia rynku. Realizowane odpowiednio po kursie otwarcia, zamknięcia, po kursie jednolitym lub określonym w wyniku równoważenia. Niezrealizowana część zlecenia staje się zleceniem z limitem ceny równym odpowiednio: kursowi otwarcia, zamknięcia, kursowi jednolitemu lub kursowi określonemu w wyniku równoważenia rynku. Zlecenia te nie mogą zawierać dodatkowych warunków limitu aktywacji, wielkości minimalnej i wielkości ujawnianej. Nie mogą być również modyfikowane w fazie interwencji.
 

- Zlecenia PKC - Po Każdej Cenie

mogą być przekazywane na giełdę we wszystkich fazach w systemie notowań ciągłych oraz w systemie kursu jednolitego, z wyjątkiem fazy interwencji i fazy dogrywki. Zlecenia te złożone w trakcie przyjmowania zleceń na otwarcie, na zamknięcie, na notowania jednolite oraz w okresie równoważenia rynku podlegają realizacji odpowiednio po kursie otwarcia, zamknięcia, kursie jednolitym lub kursie określonym w wyniku równoważenia rynku. Zlecenia PKC nie podlegają modyfikacji w fazie interwencji.

Natomiast w fazie notowań ciągłych, z wyjątkiem okresów równoważenia rynku, jeżeli na realizację czeka co najmniej jedno zlecenie przeciwstawne z limitem ceny, zlecenie PKC podlega realizacji po cenie lub cenach zgłoszonych wcześniej, a niezrealizowanych najlepszych zleceń przeciwstawnych (odpowiednio sprzedaży lub kupna). Jeżeli w chwili składania zleceń po każdej cenie w fazie notowań ciągłych w arkuszu nie ma zleceń przeciwstawnych z limitem ceny, zapewniających pełną realizację zlecenia PKC, rozpoczyna się proces równoważenia rynku, a zlecenie PKC traci ważność.

Należy pamiętać, że zlecenia PKC jak i PCRO nie są przyjmowane w przypadku warrantów, praw poboru i na pierwszą sesję, na której notowany jest dany papier wartościowy.

KRYTERIUM TERMINU WAŻNOŚCI:

- Zlecenia ważne do określonej daty

- Zlecenia ważne na jedną sesję (DZIEŃ)

- Zlecenia ważne bezterminowo (DOM)

- Zlecenia ważne do pierwszego wykonania (WIN)

Znane również jako: Wykonaj i Anuluj, lub: Fill and Kill. Zlecenie takie obowiązuje do momentu zawarcia pierwszej transakcji (lub pierwszych transakcji, jeżeli zlecenie realizowane jest jednocześnie w kilku transakcjach). Zlecenie jest realizowane natychmiast po wprowadzeniu i może zostać zrealizowane częściowo. Jeżeli będzie zrealizowane częściowo, niezrealizowana część traci ważność.
Zlecenia te mogą być przekazane na giełdę we wszystkich fazach w systemie notowań ciągłych oraz w systemie kursu jednolitego, z wyjątkiem fazy interwencji. Należy pamiętać, że jeżeli w fazie notowań ciągłych lub w fazie dogrywki w chwili składania zlecenia z oznaczeniem ważności do pierwszego wykonania, w arkuszu zleceń brak zleceń przeciwstawnych z limitem ceny umożliwiającym zawarcie transakcji, zlecenie traci ważność.

- Zlecenie Wykonaj lub Anuluj (WuA)

Zlecenie z oznaczeniem ważności: wykonaj lub anuluj ważne jest do momentu zawarcia pierwszej transakcji (lub pierwszych transakcji, jeżeli zlecenie realizowane jest jednocześnie w kilku transakcjach). Zlecenie jest realizowane natychmiast po wprowadzeniu, ale wyłącznie w całości - nie może być zrealizowane częściowo. W przypadku gdy układ zleceń w arkuszu po przeciwnej stronie nie pozwala na realizację zlecenia w całości, traci ono ważność.
Należy pamiętać, że jeżeli w fazie notowań ciągłych lub w fazie dogrywki w chwili składania zlecenia wykonaj lub anuluj, w arkuszu zleceń brak zleceń przeciwstawnych z limitem ceny umożliwiającym zawarcie transakcji, zlecenie traci ważność.

KRYTERIUM DODATKOWYCH WARUNKÓW WYKONANIA.

- Zlecenia z wielkością minimalną (Wmin)

Minimalna wielkość wykonania to poziom, poniżej którego inwestor nie zgadza się na realizację zlecenia. W sytuacji, gdy minimalna wielkość wykonania naszego zlecenia jest większa niż zlecenie przeciwstawne, transakcja nie dochodzi do skutku, a nasze zlecenie zostanie anulowane.

- Zlecenia z wielkością ujawnianą (WUJ)

Wielkość ujawniana oznacza, że inwestor dzieli swoje większe zlecenie na kilka mniejszych, tak aby w arkuszu zleceń pokazywana była tylko częśc zlecenia, zaś po jej wykonaniu ujawniana jest kolejna część. Inwestor w ten sposób nie pokazuje całego swojego popytu/podaży i zabezpiecza się przed ewentualnym "przesunięciem" się rynku.

- Zlecenia z limitem aktywacji (LimAkt)

Zlecenia z limitem aktywacji (potocznie nazywane zleceniami typu STOP) są bardzo istotne w systemie giełdowym. W przeciwieństwie do zleceń, w których nie ma limitu aktywacji, te zlecenia pojawiają się w arkuszu zleceń dopiero poosiągnięciu przez kurs ostatniej transakcji pewnego poziomu, równego limitowi aktywacji podanemu w zleceniu.

Możliwe są dwa rodzaje zleceń typu STOP, a więc zleceń z limitem aktywacji:

• zlecenie STOP LIMIT (nazwa potoczna) to zlecenie z limitem ceny, w którym
  podany jest limit aktywacji;
• zlecenie STOP LOSS (nazwa potoczna) to zlecenie po każdej cenie (PKC),
  w którym podany jest limit aktywacji.

W przypadku zleceń z limitem aktywacji muszą być spełnione pewne warunki, jeśli chodzi o limit aktywacji i limit realizacji podany w zleceniu:

- w przypadku zleceń kupna STOP LIMIT musi zachodzić warunek:

  kurs ostatniej transakcji ≤ limit aktywacji ≤ limit realizacji.

- w przypadku zleceń sprzedaży STOP LIMIT musi zachodzić warunek:

  kurs ostatniej transakcji ≥ limit aktywacji ≥ limit realizacji.

- w przypadku zleceń kupna STOP LOSS musi zachodzić warunek:

  kurs ostatniej transakcji ≤ limit aktywacji.

- w przypadku zleceń sprzedaży STOP LOSS musi zachodzić warunek:

  kurs ostatniej transakcji ≥ limit aktywacji.

Zlecenia z limitem aktywacji, w przypadku których nie został osiągnięty poziom aktywacji, są zleceniami nieaktywnymi. Nie są one widoczne dla rynku i są przechowywane w specjalnym osobnym arkuszu zleceń. W momencie osiągnięcia przez kurs limitu aktywacji, zlecenie staje się aktywne i wprowadzane jest do arkusza zleceń.

Przykład 1.

Dane jest zlecenie kupna z limitem aktywacji. Limit ceny w tym zleceniu wynosi 220, zaś limit aktywacji wynosi 210. Kurs ostatnio zawartej transakcji wynosił 200. Oznacza to spełnienie opisanych powyżej warunków cenowych.

Rozważane zlecenie oznacza, że inwestor chce kupić akcje po cenie nie wyższej niż 220, natomiast zlecenie to stanie się aktywne i wejdzie do arkusza zleceń, gdy kurs na rynku osiągnie wartość 210.

Przykład 2.

Dane jest zlecenie sprzedaży z limitem aktywacji. Limit ceny w tym zleceniu wynosi 180, zaś limit aktywacji wynosi 190. Kurs ostatnio zawartej transakcji wynosił 200. Oznacza to spełnienie opisanych powyżej warunków cenowych.

Rozważane zlecenie oznacza, że inwestor chce sprzedać akcje po cenie nie niższej niż 180, natomiast zlecenie to stanie się aktywne i wejdzie do arkusza zleceń, gdy kurs na rynku osiągnie wartość 190.

Przykład 3.

Dane jest zlecenie kupna z limitem aktywacji. Jest to zlecenie PKC, zaś limit aktywacji wynosi 210. Kurs ostatnio zawartej transakcji wynosił 200. Oznacza to spełnienie opisanych powyżej warunków cenowych.

Rozważane zlecenie oznacza, że inwestor chce kupić akcje natychmiast po tym, jak zlecenie stanie się aktywne (zlecenie musi być zrealizowane w całości), natomiast zlecenie to stanie się aktywne i wejdzie do arkusza zleceń, gdy kurs na rynku osiągnie wartość 210.

Przykład 4.

Dane jest zlecenie sprzedaży z limitem aktywacji. Jest to zlecenie PKC, zaś limit aktywacji wynosi 190. Kurs ostatnio zawartej transakcji wynosił 200. Oznacza to spełnienie opisanych powyżej warunków cenowych.

Rozważane zlecenie oznacza, że inwestor chce sprzedać akcje natychmiast po tym, jak zlecenie stanie się aktywne (zlecenie musi być zrealizowane w całości), natomiast zlecenie to stanie się aktywne i wejdzie do arkusza zleceń, gdy kurs na rynku osiągnie wartość 190.

Jak wynika z przedstawionych podziałów zleceń, istnieje wiele możliwych kombinacji warunków, które można podać w zleceniu. W różnych fazach sesji giełdowej dopuszczone jest składanie pewnych rodzajów możliwych zleceń.

Na zakończenie warto dodać, że można składać zlecenia wykorzystując jednocześnie kilka  z przedstawionych wyżej kryteriów. Stosowanie i łączenie dodatkowych warunków wykonania lub oznaczeń ważności zleceń maklerskich musi być zgodne z przedstawionym w Szczegółowych Zasadach Obrotu Giełdowego zestawieniu (strona 52).