Indywidualne konta emerytalne zostały wprowadzone w życie Ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 roku. U podstaw tego aktu prawnego legło przeświadczenie, że pomimo wprowadzonej w 1999 roku reformy systemu emerytalnego, wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych z I (ZUS) i II filaru (OFE) polskiego systemu emerytalnego wciąż może być relatywnie niska. I dlatego też, na mocy ustawy, powołano do życia również Indywidualne Konta Emerytalne, będące podstawą III filaru. Z założenia mają być instrumentem zachęcającym przyszłych emerytów do dodatkowego, dobrowolnego oszczędzania na emeryturę.

Co to właściwie jest Indywidualne Konto Emerytalne?

To specjalne konto, które można założyć w jednej z czterech grup instytucji finansowych nadzorowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF):

· banki – w formie rachunku bankowego (rachunku oszczędnościowego),
· fundusze inwestycyjne – w formie inwestycji w jednostki uczestnictwa wybranych funduszy inwestycyjnych, zarządzanych przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych,
· zakłady ubezpieczeń – w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,
· podmioty prowadzące działalność maklerską – w formie świadczenia usług, polegających na wykonywaniu zleceń dotyczących instrumentów finansowych i prowadzenie rachunku papierów wartościowych oraz rachunku pieniężnego.

Po ich założeniu możemy inwestować tak, jak chcemy: od ryzykownych akcji poprzez fundusze inwestycyjne, po bezpieczne, ale mniej dochodowe lokaty bankowe.

Możemy robić to systematycznie, co miesiąc wpłacając określoną kwotę np. 500 zł. Regularne wpłaty nie są jednak wymagane. Można przekazać jednorazowo większą sumę lub wpłacać dowolne kwoty w różnych odstępach czasu, ale nie można na konto w IKE wpłacić więcej niż równowartość trzykrotnego prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok, określonego w ustawie budżetowej. W 2010 r. ten limit wynosi 9 579 zł.

IKE może założyć każdy kto ukończył 18 lat, a także osoby w wieku 16-18 lat, o ile są zatrudnione na umowę o pracę. Prawo do posiadania IKE można stracić jedynie wówczas, gdy wypłacimy z niego wszystkie zgromadzone środki po ukończeniu 60 roku życia. W przypadku śmierci właściciela konta, fundusze przechodzą na osobę uprawnioną, wskazaną w umowie.

Tym, co stanowi największą zachętę do korzystania z IKE zamiast innych możliwości inwestycyjnych mających nam zapewnić godziwą emeryturę, jest ustawowo wprowadzona zachęta podatkowa. Wszystkie IKE są bowiem zwolnione od podatku Belki, czyli 19 proc. podatku od zysków kapitałowych. W długoterminowej perspektywie (a taką jest zazwyczaj IKE) taka korzyść może mieć ogromne znaczenie. Należy jednak pamiętać, że prawo do zwolnienia z podatku Belki przysługuje wtedy, gdy powstrzymamy się z wypłatami z IKE do momentu osiągnięcia wieku 60 lat (lub 55 lat, w przypadku nabycia uprawnień emerytalnych). Każdy, kto chce korzystać ze zwolnienia od podatku może posiadać tylko jedno IKE, ale oszczędzającemu przysługuje prawo do zmiany instytucji finansowej prowadzącej jego konto, dokonując wypłaty transferowej.

Wybór miejsca, w którym najbardziej opłaca się założyć IKE, zależy od indywidualnych preferencji i oczekiwań oszczędzającego. W dłuższym terminie najkorzystniejszym
rozwiązaniem wydają się być giełda i towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Giełda jest dobrym miejscem do lokowania swoich oszczędności chociażby ze względu na wachlarz
dostępnych instrumentów - można inwestować pieniądze w super bezpieczne obligacje skarbu państwa, trochę bardziej ryzykowne ale bardziej zyskowne papiery komercyjne, poprzez akcje kończąc na wysoce spekulacyjnych kontraktach futures. Dla osób mniej obeznanych z rynkiem kapitałowym idealnym sposobem na odkładanie na emeryturę są fundusze inwestycyjne.

 Dla osób którym pozostało niewiele lat do osiągnięcia wieku emerytalnego najlepszym sposobem jest lokowanie środków  w depozyty bankowe lub/i obligacje skarbowe, lub skorzystanie z oferty zakładów ubezpieczeń. Wprawdzie oferują one niższy zysk, jest on jednak bardziej przewidywalny, ponieważ nie jest związany jedynie z rynkiem kapitałowym.
Dodatkowe oszczędzanie na emeryturę jest szczególnie opłacalne dla osób młodych – dzięki procentowi składanemu regularne odkładanie nawet niewielkich kwot, nie obciążających nadmiernie budżetu domowego, może pozwolić uzyskać znacząco wyższą emeryturę.

ZALETY oszczędzania na IKE:
- zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych;
- konstrukcja IKE wymusza w miarę regularne oszczędzanie.

WADY oszczędzania na IKE:
- mały limit wpłat, co w dłuższej perspektywie będzie miało wpływ na wysokość zgromadzonych środków;
- duży wpływ bieżącej polityki na system emerytalny, co może przejawiać się w niekorzystnych rozwiązaniach dla posiadaczy IKE w przyszłości;
- słaba zachęta podatkowa, co widać chociażby po słabych statystykach posiadaczy IKE oraz kwot tam zgromadzonych.